درسال 1839 که چارلزگودیر برای اولین بار ولکانیزاسیون را کشف کرد. تحول عظیمی در تولید انواع پلیمر رخ داد و صنعتی ایجاد شد که بعدها , صنعت لاستیک نام گرفت. پیش از این, اروپائیان که در آمریکای جنوبی لاستیک طبیعی را کشف کرده بودند با مشکل عظیمی روبرو بودند چرا که لاستیک طبیعی در زمستان سفت شده و در تابستان حالت چسپنده به خود میگرفت, اما با روش جدید چارلزگودیر این مشکل برطرف شد. با این روش, اگر لاستیک طبیعی باگوگرد و سرب سفید مخلوط میشد, مشکلات قبلی بر طرف شده شیء جدید و کاملاً مقاوم و متسحکمی بوجود میآمد . از مهمترین ویژگی لاستیکها این است که در اثر کشیده شدن, کش آمده و پس از رها شد به حالت اولیه خود باز میگردد. لاستیکهای طبیعی گاه تا هشت برابر طول اولیه خود کش آمده و سپس به حالت اولیه خود باز میگردد. از جمله لاستیکهای مصنوعی میتوان پلی بوتادین, استایرن – بوتادین، نیتریل ، بوتیل و غیره را نام برد.
تولید انواع لاستیک مصنوعی انقلابی در صنایع دیگر ایجاد کرد، بطوریکه پس از آن بسیاری از صنایع کوچک و بزرگ برای تولید محصولاتی از این لاستیک تاسیس گردید.
![]() |
مهمترین کاربرد لاستیکهای سنتزی در ساخت انواع تایر اتومبیل، سواری، کامیون و هواپیما ، ساخت کفش ، تسمه و نوارهای نقاله مصنوعات ابرشکل ، روکش کابل و سیم ، لولهها و وسایل لاستیکی است. همچنین از این ماده ارزشمند در صنایع پالایش شیمیایی ، رنگسازی، چرم مصنوعی، پوشش نخ و پارچه ، نوارهای لاستیکی ، پوشش مخازن ولولهها، لاستیکهای ضربه گیر و صداگیر، ساخت قطعات مکانیکی و واشرهای مسطح و مدور و بی شمار صنایع دیگر استفاده میشود. |
بر طبق نشانههای موجود حدود 6500 سال پیش در آسیای جنوب شرقی ، کتان تولید میشده است. از آن زمان تا انقلاب صنعتی که در قرن هجدهم به وقوع پیوست، استفاده از الیاف طبیعی در هنرهای مختلف دستی جهت تهیه پارچه مورد استفاده قرار گرفت . هنر ریسندگی و بافندگی کتان و پشم در مصر، هنر ریسندگی و بافندگی پنبه در هند و هنر پرورش کرم ابریشم و تهیه پارچه ابریشمی در چین از این جمله هستند. اما جدای از این الیاف طبیعی که در تهیه پارچه استفاده میشده، دسته دیگری از الیاف هستند که به روش صنعتی به دست میآیند. مانند الیاف سلولزی و الیاف نایلونی که در دسته الیاف مصنوعی قرار دارند.
![]() |
الیاف مصنوعی از نظر منبع و منشا خود به دو دسته طبیعی و مصنوعی تقسیم میشوند:
الیاف مصنوعی با منشا طبیعی (مانند ریون) به دستهای اطلاق میشود که ماده اولیه آنها مانند سلولز در طبیعت وجود دارد.
ماده اولیه الیاف مصنوعی بامنشا سنتزی (مانند نایلون) توسط بشر سنتز میشود که پلیآمیدها از این دسته میباشند.
![]() |
از مهمترین ویژگی این الیاف، رنگپذیری ، قابلیت شستشو و نیز مقاومت در برابر حرارت است، بطوریکه به سهولت قابل اتو کردن باشند. البته الیاف مصنوعی نیز طیف وسیعی از ویژگیها را در خود داراست، بطوریکه برخی از محصولات این الیاف، گاه خصوصیات متضادی دارند، بطوریکه برخی از الیاف، نفوذپذیر بوده و برخی دیگر غیر قابل نفوذ میباشد که موارد استفاده آنها هم بسیار وسیع است.
![]() |
الیاف مصنوعی در تولید لباسهای زنانه، مردانه ، جوراب، دستکش ، انواع فرشهای ماشینی و موکت ، رویه مبلمان پرده ، تورهای ماهیگیری ، بالنها، چتر نجات ، عایقهای الکتریکی ، وسایل ورزشی، پوششهای ضد رطوبت ، ضد حرارت، لباس فضانوردان مورد استفاده قرار میگیرند.
همچنین در صنایع مختلف مانند عروسکسازی ، ساخت عایق برای موتورها و ژانراتورها ، ساخت کمربند، مچبند ، رویه کفش ، کیف ، چمدان ، بارانی، چتر ، نخ بخیه ، تولید کاموا، پتو و... نیز میتوان از انواع الیاف مصنوعی استفاده شود. تولید الیاف مصنوعی پس از جنگ جهانی دوم به شدن روبه گسترش گذاشت، بطوریکه در شرایط فعلی ، انواع الیاف ، مصنوعی همچون الیاف پلیآمید، پلیاستر، پلیاکریلونیتریل، پلیویتیل و ... در مقیاس بسیار وسیع و متنوع به بازار عرضه میشوند
این پلاستیک، امروزه در دنیا بیشترین بطور کل پلیمرها خود به دو دسته طبیعی و مصنوعی دستهبندی میشوند.
از انواع طبیعی پلیمر میتوان به صمغها (کائوچو) ، پروتئینها (کازئین) پلی ساکاریدها(نشاسته) اشاره کرد و انواع پلیمر مصنوعی بصورت الیاف (پلی آمیدها) ، لاستیکها (بوتادئینها) ، چسبها، پوششها (نیتروسلولز) و پلاستیکها که خود به دو دسته ترموپلاستها و ترموستها تقسیم میشوند، اشاره کرد.
اما از لحاظ دستهبندی پلیمرها در صنعت پتروشیمی، این ماده به پلیمرهای اساسی و مهندسی دستهبندی میشود که سهم پلیمرهای اساسی بالغ بر 90 درصد از این مجموع میباشد. عمده پلیمرهای پرمصرف در صنعت پتروشیمی ، شامل پلیاتیلن ، پلیپروپیلن، پلی اتیلن ترفتالات ، پلی وینیل کلراید ، پلی استایرن و اکریلونیتریل – بوتادین – استایرن (ABS) است . پلی اتیلن با تولید در سه گرید مختلف، پرمصرف ترین پیلمر جهان است. در سالهای قبل ، پلی وینیل کلراید (PVC) ، دومین پلیمر پرمصرف جهان بود که با توجه به رشد سریعتر مصرف پلی پروپیلن و پلیاتیلن ترفتالات (پلی استر) نسبت به پلیوینیلکلراید (PVC) ، این نسبت در حال حاضر تغییر یافته ، بطوریکه پلی پروپیلن دومین پلیمر پرمصرف جهان پس از پلی اتیلن و پلی ایتلن ترفتالات، سومین پیلمر و بعد از آنها پلیوینیلکلراید و پلیاستایرن قراردارند.
![]() |
این پلاستیک، امروزه در دنیا بیشترین تولید سالانه را دارد. مصرف 3/69 میلیون تن در سال و اختصاص 33 درصد از مصرف پلیمرهای اساسی، موید این نکته است که پرمصرف ترین پلیمر جهان پلی اتیلن میباشد . یکی از دلایل مصرف زیاد این نوع پلیمر، قیمت کم (مخصوصاً به دلیل دانسیته کم هر پوندش حجم زیادی دارد) و دیگر خواص فیزیکی منحصر بفرد آن میباشد. پلیاتیلن انعطافپذیری بینظیری داشته و نیازی به افزایش نرمکننده ندارد. این امر موجب کاربرد آن در ساخت بطریهای فشرده، فیلمها و ورقها میگردد. ثانیاً مقاومت خوبی در مقابل بازها، اسیدها و نمکها (به استثنای مواد اکسیدکننده قوی) نشان میدهد . علت نگهداری پاککنندهها در ظروف پلی اتیلن در مصارف خانگی همین امر است. ثالثاً پلی اتیلن مقاومت خوبی در مقابل آب دارد که این امر بیانگر خواص الکتریکی خوب آن و استفاده از آن در کابلهای الکتریکی است. پلی ایتلن بر اساس فشردگی زنجیره مولکولی و دانسیته در سه نوع پلی اتیلن سنگین (HDPE) پلی اتیلن سبک (LDPE) و پلی اتیلن سبک خطی (LLDPE) تولید میشود.
![]() |
زنجیره مولکولی در این نوع پلیمر ، فشرده است که همین عامل، باعث افزایش دانسیته آن میشود. لذا انعطاف پذیری به شدت کاهش مییابد. این نوع پلیمر گرچه مقاومت ضربهای کمتری نسبت به پلی اتیلن سبک دارد اما مقاومت آن در برابر مواد شیمیایی همانند مقاومت آن در برابر تنشهای شکننده محیطی خوب است . لذا از این نوع پلیمر در انواع محصولات تجارتی مانند ظروف نگهدارنده سوخت، صندلیهای مورد استفاده در فضای باز ، اسباببازیها، جامهدانها، لولهها و مجراها استفاده میشود. نوعی دیگر از پلیاتیلن با دانسیته بالا با نام (UHMWPE) وجود دارد که البته در حجم کمتری متداول است. این نوع پلیمر، ستختتر و سفتتر از سایر انواع پلیاتیلن است.
![]() |
پلی اتیلن به لحاظ فشردگی کم و پایین مولکولی از دانسیته پایین برخوردار است که همین امر، باعث افزایش انعطافپذیری آن میشود این خاصیت باعث شده که بیش از پنجاه درصد از تولید این محصول در ساخت فیلم و ورق جهت مصرف در روکشهای طلقی شفاف، آسترهای بستهبندی، کاورها و چمدانها مصرف گردد. همچنین جهت ساخت ظروفی مانند بطریهای تحت فشار از این نوع پلیمر استفاده میشود . مصرف دیگر پلی اتیلن سبک، عایقکاری سیم و کابل و روکش کاغذ میباشد.
![]() |
دانسیته این نوع پلیاتیلن از پلیاتیلن سبک نیز کمتر میباشد. این نوع پلیمر، در مقابل پارگی و سوراخ شدن مقاومت، استحکام وکشش بهتری را نشان میدهد.
آمریکای شمالی، آسیا، پاسیفیک به جز ژاپن و اروپای غربی به ترتیب بزرگترین تولید کنندگان پلیاتیلن در جهان محسوب میشوند.
تولید این پلیمر در سال 1998بالغ بر 9/10 میلیون تن بود که با رشد 2/6 درصدی درسال 2003 به 8/14 میلیون تن رسید و پیشبینی میشود که در سال 2008 این رقم به 5/19 میلیون تن درسال برسد. اما چیزی که جالب به نظر میرسد . این است که پلیاتیلن سبک خطی به دلیل ویژگیهای منحصر بفردش چندسالی است که مورد توجه قرار گرفته و روند رو به رشدی را در تولید طی میکند. بطوریکه پیشبینی میشود. در سال 2013 مصرف این پلیمر، رقمی معادل 2/24 میلیون ، یعنی 29 درصد از انواع پلیاتیلن باشد که با توجه به مصرف 25 درصدی کنونی ، نشان از رشد آن میدهد.
همچنین پیش بینی میشود در سال 2013 ، HDPE مصرفی معادل 37 تن در سال یعنی حدود 45 درصد کل پلیاتیلنها داشته باشد. که نسبت به رقم 43 درصدی حال حاضر نیز افزایش نشان میدهد.
اما در بین انواع پلیاتیلنها، این پلی اتیلن سبک است که با کاهش مصرف روبروست، چرا که درسال 2013 مصرف جهانی این پلیمر 6/21 میلیون تن و معادل 26 درصد کل پلیاتیلنها خواهد بود که نسبت به مصرف 33 درصدی کنونی، کاهش مصرف را نشان میدهد.
![]() |
این نوع پلیمر با مصرف سالانه 35 میلیون تن و اختصاص 21 درصد از مصرف جهانی پلیمرهای اساسی ، رتبه دوم پرمصرفترین پلیمر را به خود اختصاص داده است. قابلیت افزایش پرکننده ، تقویت کننده و دیگر اصلاح کنندهها، پلیپروپیلن را مبدل به یک پلیمر پرمصرف و پرطرفدار کرده است. بطوریکه با بهبود خاصیتهای قابل توجه در مواردی جایگزین پلیمرهای مهندسی نیز شده است. در سال 1998 ظرفیت تولید جهانی این نوع پلیمر 7/29 میلیون تن بود که با رشد 3/6 درصد در سال 2003 به حدود 3/40 میلیون تن رسید. موارد استفاده این پلیمر، صنعت اتومبیل، تزئینات داخلی ، پروانهها، کفپوش اتومبیل ، جعبه باطری میباشد. همچنین در ساخت کابینت ، رادیو و تلویزیون، اجزای ماشین ظرفشویی ، همزنهای شستشوگر و لوله کشی به کار میرود. از پلیپروپیلن در ساخت فیلم جهت استفاده در صنایع بسته بندی مواد غذایی و نیز ساخت تک رشتهها والیاف جهت استفاده در ساخت پشتی، فرش و گونی استفاده میشود، زیلوها، پوششهای چمن مصنوعی ، طناب ضدپوسیدگی و تورهای ماهیگیری و قلمموها از دیگر موارد استفاده پلیپروپلین میباشد.
پیشبینی میشود که مصرف جهانی پلیپروپیلن درسال 2013 بالغ بر حدود 8/60 میلیون تن باشد.
![]() |
این پلیمر از لحاظ تولید، سرعت رشد خوبی را از خود نشان میدهد. از دلایل مهم این امر، تنوع زیاد این پلیمر است. PVC میتواند به عنوان یک پلاستیک قوی وسفت بکار رود، یا با انواع نرمکنندهها آمیزه کاری شده ، پلاستیک انعطافپذیرتولید کند. در تولید کیسههای خون که به وفور مورد استفاده قرار گرفته و جنبه حیاتی دارد، از همین پلیمر استفاده میشود. چرا که این پلیمر در عین انعطافپذیر بودن، مقاومت بالایی از خود نشان میدهد.
از مزایای این پلیمر مقاومت خوب آن در مقابل چربیها ، روغنها و اسیدها و بازها میباشد. همچنین خواص نارسایی الکتریکی خوبی دارد و در برابر شعله مقاوم است. به علاوه PVC در مقابل آب، مقاومت خوبی دارد. بالاخره از مهمترین مزیتهای این پلیمر نسبت به سایر پلاستیکها، کیفیت بینظیر آن است که سبب میشود به راحتی با انواع نرمکنندهها آمیخته گشته ، محصولات پلاستیکی از سختترین شکل تا انعطاف پذیرترین شکل را تولید کند. چنین تنوعی را هیچ پلاستیک دیگری نشان نمیدهد.
PVC در دو دسته عمده تولید میشود: نوع سخت و نوع انعطافپذیر، اگر PVC با نرمکننده آمیخته نشود و یا با مقدار کمی از آن آمیخته گردد، یک پلاستیک قوی و سخت بدست میآید . حوزه مصرفی نوع سخت این پلیمر، لوله و اتصالات ساختمانی و نیز استفاده در پوششهای خارجی و پاتلهای ساختمانی میباشد. PVC سخت در موارد از قبیل مجاری فاضلاب، ناودانها، لاستیکهای درزگیر در و پنجره قطعات اتومبیل، کارتهای اعتباری و قالبگیری بادی بطریها به مصرف میرسد.
مصارف PVC انعطافپذیر، متنوع است. از تولید انواع کاغذ دیواری و رومبلی تا تولید ورق و فیلم از جمله موارد استفاده این پلیمر میباشد. سایر کاربردهای آن در خط کشی استخرهای شنا، اسباب بازیهای متورم شونده، شیلنگهای باغچهای، پردههای حمام، رومیزیها و ... خلاصه میگردد.
در حال حاضر ، مصرف جهانی این پلیمر 4/27 میلیون تن است که رقمی معادل 16 درصد از مصرف پلیمرهای اساسی را به خود اختصاص داده است. پیشبینی میشود که تا سال 2013 مصرف این پلیمر در جهان بالغ بر حدود 8/38 میلیون تن گردد. بررسی ظرفیتهای تولید و میزان مصرف جهانی PVC بین سالهای 1990 تا 2001 به طور متوسط رشد سالانه 5/4 درصد را نشان داده است.
![]() |
بدون تردید همه ما برای یکبارهم که شده نوشابهها و نوشیدنیهای گاز کربنیک دار را در ظرف پلاستیکی مخصوص دیدهایم، این پلاستیکها که تحول عظیمی را در نگهداری مواد غدایی (مایعات) ایجاد کردهاند. گونهای از پلیمرها تحت عنوان پلیاتیلن ترفتالات یا (PET) میباشند. این پلیمر از گستره مواد پلیاستر است که با مصرف 32 میلیون تن در حال حاضر معادل 18 درصد از کل مصرف جهانی پلیمرهای اساسی را به خود اختصاص داده است. این پلیمر سالهاست در تولید الیاف برای مصارف نساجی مورد استفاده قرار میگیرد. با این همه در سالهای اخیر، مصرف آن به عنوان یک پلاستیک رو به رشد بوده است. استحکام بالای این پلیمر باعث شده که فشار بیش از psi 100 را تحمل کرده و نیز در مقابل عبور دیاکسید کربن از خود مقاومت خوبی نشان دهد به همین دلیل است PET برای نگهداری انواع نوشیدنیهای گازکربنیکدار مورد استفاده قرار میگیرند. PET در صنایع بستهبندی نیر کاربرد خوبی دارد.مخصوصاً در بستهبندی مواد غدایی که میتواند جوشانده شود. از دیگر موارد استفاده این پلیمر، ساخت فیلم PET میباشد که در فیلمهای عکاسی و نوارهای ضبط مغناطیسی از آن استفاده فراوان میشود. پلیاتیلن ترفتالات در دو گرید الیاف و بطری تولید میشود.
![]() |
همانطور که قبلاً ذکر شد از این نوع پلیمر به سبب ویژگیهای خاص خود در نگهداری انواع نوشیدنیها از جمله نوشیدنیهای گازکربنیکدار استفاده میشود. مصرف کنونی جهان از این گرید ، 3/9 میلیون تن درسال است که رقمی معادل 5 درصد از مصرف جهانی انواع پلیمرهای میباشد. پیشبینی میشود مصرف گرید بطری درسال 2013 به حدود 19 میلیون تن برسد.
![]() |
این نوع پلیمر در تولید انواع پارچه و پوشاک بکار میرود وهمان پلیاستر است که بهترین تشابه را با پنبه طبیعی دارد. درحال حاضر میزان مصرف جهانی گرید الیاف، 23 میلیون تن در سال است که رقمی حدود 13 درصد از مصرف پلیمرهای اساسی و حدود 55 درصد از مصرف الیاف مصنوعی را به خود اختصاص میدهد. پیشبینی میشود میزان مصرف این پلیمر با توجه به روندکنونی مصرف، به 35 میلیون تن در سال 2013 بالغ گردد.
![]() |
اولین بار در سال 1940 پلیاستایرن توسط شرکت آلمانی صنایع فارین
Industries) (I.G.Farben تولید و به عنوان عایق در صنایع الکتریکی مصرف میشد. در زمان جنگ جهانی دوم که راه ورود لاستیک طبیعی به آمریکا بسته شد، این پلیمر برای تولید لاستیک مصنوعی در آمریکا بکار گرفته شد . پس از جنگ که مجدداً ورود لاستیک طبیعی به آمریکا آغاز شد. مصرف پلیاستایرن به مراتب کمتر از تولید آن بود . از این رو بازاریابی وسیعی برای مصرف پلیاستایرن برای مصارف روزمره آغاز گشت، در نتیجه، امروزه پلیاستایرن یکی از معروفترین پلاستیکهایی است که در اغلب صنایع مورد نیاز بوده و مصرف میشود. از جمله مواردی که باعث توسعه کاربرد این پلیمر شدند، شفافیت، شکلپذیری و قیمت اندک آن است که خود باعث ایجاد جایگاهی مخصوص در بین انواع پلیمر شد. ظرفیت تولید جهانی پلیاستایرن در دهه گذشته با رشد متوسط سالانه 75/5 درصد از 7/8 میلیون تن درسال 1990 به 18 میلیون تن در سال 2003 رسیده که دراین مدت به میزان بیش از 2 برابر افزایش یافته است . این پلاستیک بر خلاف سایر پلاستیکها، ویژگی بلوری نداشته و شفاف است . پلی استایرن در برابر جذب آب، مقاومت خوبی داشته و عایق حرارتی و الکتریکی بسیار خوبی است. این پلیمر با مصرف جهانی 7/14 میلیون تن حدود 9 درصد از مصرف پلیمرهای اساسی را در بر میگیرد. پلیاستایرن در 3 گرید HIPS (مقاوم در برابر ضربه) ، GPPS معمولی و EPS(انبساطی) تولید میشود.
![]() |
این پلیمر به دلیل خواصی مانند شفافیت در برابر جذب رطوبت، نداشتن بو و مزه، عایق الکتریسیته و نیز خاصیت قالبپذیریی خوب با استقبال فراوانی رو به رو شد. به همین جهت این پلیمر در ساخت وسایلی که از این ویژگیها بالاترین بهره را ببرد استفاده میشود. کاربردهایی همچون لوازم بهداشتی، ورزشی ، صنایع اتومبیلسازی ، لوازم خانگی، صنایع الکتریکی، کامپیوتر، پنکه، ریشتراش و ... از جمله موارد استفاده از این پلیمر میباشد.
![]() |
پایین بودن ضربه پذیری گرید معمولی باعث شد که پلیاستایرن اصلاح شده یا مقاوم، به شدت رشد کرده و در رده پلیمرهای پرمصرف قرارگیرد. از خصوصیات برجسته گرید مقاوم ، خواص مکانیک به خصوص ضربهپذیری خوب همراه با قیمت ارزان است که این خصوصیات باعث استفاده از پلیاستایرن با گرید مقاوم در ساخت انواع وسائل و تجهیزات گردید. اصلاح پلیاستایرن، موجب افزایش چقرمگی، استحکام ضربهای و افزایش کشش طول میگردد. این عمل شفافیت پلیاستایرن را نیز خراب میکند. پلاستیکهای ps اصلاح شده با لاستیک معمولاً درساخت تلویزیون و لوازم خانگی، قسمت داخل یخچال (سینیها، طبقات ، پوششهای داخلی و غیره ) و ظروف نگهدارنده استفاده میشود. مصرف کنونی و جهانی این گرید همراه با گرید معمولی حدود 2/11 میلیون تن است که پیشبینی میشود در سال 2013 این میزان حدود 8/15 میلیون تن بالغ شود.
![]() |
پلیاستایرن که در بلوکهای پلاستوفرم به عنوان عایق برودتی در سردخانهها و یخچالهای صنعتی، خانههای پیشساخته، انواع فومهای بستهبندی لوازم برقی و الکترونیکی و انواع یخدان و ... بکار میرود از نوع انبساطی میباشد. مصرف کنونی گرید انبساطی در جهان ، حدود 4/3 میلیون تن است . پیشبینی میشود که مصرف گرید انبساطی پلیاستایرن درسال 2013 بالغ بر 1/5 میلیون تن گردد.
![]() |
علت اصلی کاربرد این نوع پلیمر خواص تقریباً بی نظیر ترکیبی آن است. یعنی هم سخت است و هم چقرمه. اکریلونیتریل در این نوع پلیمر باعث افزایش استحکام ومقاومت شیمیایی میشود،. بوتادین خاصیت چقرمگی و استحکام ضربهای را افزایش میدهد و استایرن برای افزایش سختی و جلا مورد استفاده قرار میگیرد. مقاومت این پلاستیک در برابر مواد شیمیایی، حلالها و رطوبت خوب است. از طرف دیگر ، توانایی آن برای آمیخته شدن به منظور سفتی و انعطافپذیری در طیف بالا میباشد.
از این نوع پلیمر در ساخت لوله و اتصالات ، اثایه و قطعات اتومبیل ، ساخت لوازم خانگی از قبیل جاروبرقی ، آستر در یخچال و جعبه رادیو و تلویزیون ، داشبورد اتومبیل ، فرمان اتومبیل ، تلفن ، سقف اتاقکهای کاروان ، سینیها، مبلمان ، قایقها و .. استفاده میشود.
ABS این ویژگی را نیز دارد که با PVC ترکیب شده و الیاژی با مقاومت ضربهای بیشتر را بوجود آورد.
![]() |
| ||||||||||||||||||||
پلیمرهای مهندسی، دسته ای از پلیمرهای سنتزی با ویژگیهای خاص هستند که آنها را از دیگر پلیمرها متمایز میسازد، این گروه از پلیمرها دارای قابلیت کاربردی بالایی در عرصههای مختلف بوده و ویژگیبرجسته آنها تلفیق دو خصوصیت استحکام بالا و وزن کم میباشد که اجازه میدهد تا این مواد با ارزش و تخصصی در بسیاری از کاربردهای خاص، جایگزین فلزات مرسوم و متداول شوند. از دیگر خواص بارز این پلیمرهای ویژه، داشتن مقاومت بالای حرارتی، شیمیایی وخوردگی به همراه خواص الکتریکی قابل قبول و انعطافپذیری در طراحی و شکلدهی است. این چنین خصوصیات ممتاز و با ارزشی سبب شده تا پلیمرهای مهندسی برای کاربردهای گوناگون در صنایع پیشرفته هوافضا، اتومبیل سازی ، الکترونیک و ساختمان و تولید محصولات و لوازم طبی ، خانگی ، صنعتی و بازرگانی مناسب باشند. پلیکربنات و رزین اپوکسی دو نمونه گرما نرم و گرما سخت از این نوع پلیمرها هستند که به علت داشتن کاربردهای بسیار متنوع، در قیاس جهانی باحجم بسیار بالایی تولید و مصرف میشوند. به عنوان مثال پوششهای تخصصی و پرمصرف ، صنایع الکترونیک، چسبها، کفپوشها ، کامپوزیتها و صنایع اتومبیل سازی ، قطعه سازی ، ساخت اسباب و لوازم طبی، تجهیزات اداری ، بهداشتی و ورزشی از عمده زمینههای مصرف این دو نوع پلیمر مهندسی ارزشمند به شمار میرود.
ارقام میلیون تن در سال |
![]() |
| |||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
کائوچویطبیعی به دلیل وجود باند دوگانه (غیر اشباع بودن)به سهولت با عوامل اکسید کنندهمانند پراکسید ها ،پراکسی اسید ها،پتاسیم پر منگنات،ازون،کلرو... واکنش میدهد. ازطرفی چون NR حاوی مقداری ضد اکسید کننده است امکان نگهداری آن برای مدت طولانی درشرایط معمولی وجود دارد . با این حال با افزایش دما و یا قرار گرفتن در معرض نور،NR اکسیده میشود و هیدروپراکسید ها در آن تشکیل میشوند. وجود حتی مقدار کمی نمکهای مسو منگنز سبب می شود که این هیدروپراکسیدها به رادیکال فعال تبدیل شده و عملاکسیداسیون پلیمر ادامه یابد.
محققان استرالیایی به روشی جدید برای برگرداندن قدرت بینایی به انسان دست یافتند. در این روش مایع درون عدسی چشم? با یک ماده پلیمری ژل مانند تعویض می شود و به شخص امکان می دهد تا بدون عینک از بینایی خوبی برخوردار شود.
به نوشته هفته نامه علمی نیوساینتیست چاپ انگلستان? پژوهشگران موسسه سیرومولکولارساینس ملبورن پس از آزمایش 30 پلیمر مختلف به ماده حاوی سیلوکسان دست یافته اند که ظاهرا دارای خواص مطلوب مورد نظر است.
قرار دادن این ژل در عدسی چشم همانند عمل جراحی آب مروارید است. با این تفاوت که عدسی چشم برداشته نمی شود? بلکه محتوای آن به وسیله سوزن ظریفی تخلیه شده و ماده ژل مانند به درون آن تزریق می شود. مدت این عمل 15 دقیقه است.
گفتنی است در دهه 1980 پژوهشگرانی از دانشگاه میامی با تعویض مایع عدسی چشم یک میمون با روغن سیلیکون قدرت بینایی را به او بازگرداندند. یکی از معایب روغن سیلیکون این است که از محفظه عدسی چشم به بیرون نشت می کند? از آن زمان تاکنون محققان در پی یافتن پلیمر مناسبتری بوده اند که علاوه بر برخورداری از ظریب انعکاس مایع درون عدسی چشم آدمی? دارای خاصیت زیست – مکانیکی مناسبی نیز باشد.
اگر استفاده از این ماده جدید(ژل پلیمری ) با موفقیت همراه باشد می توان گفت در نحوه استفاده اشخاص از عینک انقلابی اساسی بوقوع خواهد پیوست.
منبع : صنعت نوین ویژه نامه انجمن پلاستیک